Wat is geschikt om te restaureren?

  1. Materiaal. De materialen die ik kan restaureren zijn aardewerk, steengoed, porselein en glas. Meestal kan ik objecten van marmer, jade, ivoor, gips en plastic ook restaureren. Dat komt omdat ik voor de restauratie van deze materialen dezelfde technieken en materialen gebruik.
  2. De grootte van het object. Hele grote en zware objecten kan ik niet in mijn eentje restaureren. Soms kan ik de hulp van een collega inschakelen, soms moet ik u met uw object doorverwijzen naar een collega die beter uitgerust is voor het behandelen van grote en zware objecten.
  3. Aanwezigheid van essentiële onderdelen. Om iets te kunnen restaureren moet het merendeel van de gebroken stukjes aanwezig zijn. Ook is het belangrijk dat essentiële onderdelen nog aanwezig zijn. Ontbreekt er te veel van een object, dan kan een restauratie erg moeilijk, tijdrovend en kostbaar worden. Het is bijvoorbeeld heel goed mogelijk om een vingertje van een handje van een beeld bij te maken. Echter als de hele arm ontbreekt, kan het erg moeilijk en duur worden.
  4. Decoratieve objecten. Objecten die gerestaureerd zijn, zijn in principe niet meer geschikt voor gewoon, dagelijks gebruik. Hierop zijn echter enkele uitzonderingen.

Objecten die gebruikt dienen te worden

Restauraties zijn in principe niet geschikt voor gebruik. Porselein en aardewerk is gebakken in een oven bij temperaturen van meer dan 1000 graden. Omdat het niet mogelijk is objecten opnieuw bij die temperaturen te bakken (de hoge temperaturen veroorzaken spanningen in het materiaal, dit kan scheuren en barsten) worden restauraties met ‘koude’ materialen uitgevoerd.

Kerststal van gips

Deze kerststal-beeldjes zijn van gips gemaakt en beschilderd. Ieder jaar komt de kerststal uit de doos vin de maand december. Dan staat hij te pronken op tafel. Kinderen spelen met de beeldjes en beeldjes vallen. Na tientallen jaren zijn de beeldjes aan een opknapbeurt toe. Het gips is heel zacht materiaal wat makkelijk beschadigt. Hetzelfde geldt voor de dbeschildering op het gips.

Het gipsen beeldje wordt gelijmd, de ontbrekende delen worden aangevuld en daarna geretoucheerd.

De vleugels van de engel waren gebroken en er ontbrak een groot deel van de de rechter vleugel. De engel voor en na restauratie:

Hieronder zit de knielende Maria. Ze heeft slechts kleine beschadigingen aan de beschildering. Links vóór en rechts na restauratie:

Chinese monochroom blauwe vaas

Deze porseleinen vaas is in twee stukken gebroken. Hierdoor kan je goed zien hoe de vaas is gemaakt: het onderste deel en het bovenste deel zijn apart op een wiel gedraaid. Vervolgens zijn de twee delen aan elkaar bevestigd met natte klei en is de vaas gebakken in de oven. Ondanks het feit dat deze verbinding sterk genoeg is, blijft het de zwakste plek van de vaas. Op het moment dat er spanning op de vaas komt, kan het gebeuren dat de vaas juist op deze plek breekt.

Vaas na restauratie

Flower of life

Dit glazen kunstwerk van een Chinese kunstenaar heet “Flower of Life”. Het is een bloem die uit zeven blaadjes bestaat. De bloem staat op een voet en een steel. De steel is omwikkeld door gedraaide glazen staven. Het kunstwerk is tot groot verdriet van de eigenaar in acht grote stukken gevallen en wat kleinere stukjes.

De raakvlakken van de breuknaden zijn klein. Dat betekent dat een verlijming vrij kwetsbaar is en snel los zou kunnen komen. Om het geheel stabieler te maken is gekozen voor ondersteuning met zilver. Deze multidisciplinaire restauratie wordt in samenwerking met een metaalrestaurator uitgevoerd.

De zilveren ringetjes en plaatjes zijn speciaal op maat gemaakt door metaalrestaurator Ingeborg Kroon. Op de foto’s hierboven is het gebruik van het zilver goed te zien. Aan de onderkant van de bloem zijn zes zilveren plaatjes geplaatst voor extra stevigheid en de twee breuken in de steel zijn omringt met een zilveren ringetje. Het geheel is met een sterke kunsthars gelijmd. Hieronder het eindresultaat:

Het eindresultaat

Lalique

Deze twee presse-papiers “Taureau Sacré” zijn door René Lalique in 1938 gemaakt voor Rotterdam Lloyd Royal dutch Mail in een gelimiteerde editie van 100 stuks. De beeldjes zijn gemaakt van gesatineerd persglas (clear glass, mould-blown, frosted and polished).

Er is gekozen voor een restauratie in de stijl van de Japanse Kintsugi restauraties, waarbij het ontbrekende deel wordt aangevuld en verguld.

Voor beide lacunes is een siliconenmal gemaakt en deze is afgegoten in gips. Hieronder een foto van het beeldje met de aanvulling in gips:

Hierna zijn de gipsen aanvullingen verguld met bladgoud:

Het Rozenservies

Het Rozenservies is het grootst bekende servies van Loosdrecht porselein en het staat tentoongesteld in Kasteel-museum Sypesteyn. Sypesteyn heeft de grootste verzameling Hollands porselein (Weesp, Loosdrecht en Amstel). Het Rozenservies bestaat uit 144 delen. Een groot aantal stukken van het servies zijn gerestaureerd met steun van de Vereniging Rembrandt. Hieronder een aantal voor en na foto’s van de verschillende gerestaureerde stukken:

De deksel was eerder gerestaureerd. De oude verf en lijm zijn door ouderdom vergeeld. De deksel is uit elkaar gehaald, schoongemaakt en opnieuw gelijmd en geretoucheerd.

Krammen werden in het verleden gebruikt om porselein te restaureren omdat hele sterke lijmen nog niet bestonden. Er werden gaatjes in het porselein geboord waar de krammen in werden geplaatst. Dit was een moeilijke klus en vereiste veel ervaring om dit goed te kunnen uitvoeren. Deze manier van restaureren wordt nu niet meer gedaan. Om deze reden is besloten de krammen te behouden.

Het Rozenservies is onderdeel van de vaste opstelling in Kasteel-museum Sypesteyn

Magelein glas

Van dit 15e eeuwse glas ontbreekt een deel. Het groene glas is door de ouderdom aangetast. Het deel wat aangevuld is met de restauratie is gemaakt van groene kunsthars. De veroudering is niet geïmiteerd, zodat duidelijk is waar de aanvulling zich bevindt.

Witte schaal met goudlak-restauratie

Deze moderne witte schaal gemaakt door Paula Huizenga) is op verzoek van de klant gerestaureerd op de Japanse manier. De gouden lijnen vormen een aanvulling op het mooie, strakke ontwerp. De breuk wordt niet onzichtbaar gemaakt, maar als ‘geschiedenis van het object’ gezien.

Oude restauraties

Aardewerken potten werden al in de Romeinse tijd gerestaureerd. Vroeger deed men dat door gebruik te maken van krammen. De japanners restaureerden sinds de 15e eeuw met goudlak, kintsugi genoemd.

Een voorbeeld van een restauratie met krammen aan een schaal van Loosdrecht porselein vindt u hieronder. Het was echt vakwerk. Er werden gaatjes in het porselein of aardewerk geboord en de kram moest precies passen. Sommige krammen werden heel mooi versierd en van goud of zilver gemaakt.

In mijn atelier krijg ik regelmatig stukken binnen die op een hele creatieve manier zijn gerestaureerd. Hieronder twee voorbeelden:

Een vaas gerestaureerd voor gebruik

Deze glazen vaas is gebroken. Een gewone restauratie met speciale glaslijm is niet geschikt voor gebruik. Het water is de vaas kruipt langzaam tussen lijm en glas waardoor de verlijming instabiel wordt. De waterdruk versnelt dit proces.

In overleg met de klant is besloten een plastic bakje on de bodem van de vaas te lijmen. Dit bakje is voor water en bloemen. Er omheen blijft het droog. Na verlijming van het glas is er niets meer van te zien en de eigenaar van de vaas kan deze weer met beleid gebruiken.